شفاف‌نبودن ایده‌ها، بزرگ‌ترین چالش تیم‌ها در الکام‌پیچ
مصاحبه با فرید خواهشی، مسئول الکام‌پیچ در نمایشگاه الکام‌استارز ۹۷

شفاف‌نبودن ایده‌ها، بزرگ‌ترین چالش تیم‌ها در الکام‌پیچ

الکام‌استارز ۹۷ به‌عنوان بزرگ‌ترین گردهمایی استارت‌آپ‌های ایرانی درحالی‌که به کار خود پایان داد که حدود ۷۰ تیم استارت‌آپی در بخش الکام‌پیچ حضور پیدا کردند. این تیم‌ها ۳ دقیقه برای ارایه ایده و ۳ دقیقه هم برای پاسخگویی به سوال داوران فرصت داشتند و در پایان جوایز متعددی به تیم‌های برگزیده اهدا شد.

پس از پایان الکام‌استارز در گفت‌وگویی با فرید خواهشی، مسئول الکام‌پیچ سعی کردیم از جزئیات این رویداد بپرسیم و مهم‌ترین ضعف‌ها و قوت‌های تیم‌های استارت‌آپی را مطلع شویم.

 

دیدگاه کلی شما نسبت به الکام‌پیچ امسال و استارت‌آپ‌های حاضر در آنچه بود؟

الکام‌پیچ فرصتی برای استارت‌آپ‌ها است که بتوانند ایده‌های خودشان را در مقابل گروهی از فعالان اکوسیستم و داوران این حوزه ارایه و تمرین کنند. در الکام‌پیچ امسال هم همچون سال‌های گذشته تمرکز بخش قابل‌توجهی از استارت‌آپ‌ها روی موضوعات لجستیک و دلیوری بود اما خوشبختانه امسال شاهد چند استارت‌آپ فعال در حوزه‌های روز فناوری مانند هوش مصنوعی بودیم. در همه جای دنیا کسب‌وکارهای زیادی در این حوزه‌ها شکل‌گرفته‌اند و کسب‌وکارهای ایرانی هم به سراغ این حوزه‌ها رفته‌اند، باید منتظر باشیم تا در سال‌های آینده شاهد تعداد بیشتری از این نوع از کسب‌وکارها باشیم.

 

مهم‌ترین معیارهای انتخاب تیم‌های برگزیده چه بود؟ تیم‌ها در ارایه‌های خودشان بیشتر چه ضعفی داشتند؟

مهم‌ترین فاکتور در بازخورد داوران «شفاف نبودن ایده‌» بود. از میان حدود ۷۰ تیم حاضر در الکام‌پیچ، ۱۰ الی ۲۰ تیم در رساندن ایده خودشان به داوران ضعیف عمل کردند و در پایان مدت ۳ دقیقه داوران نتوانستند ایده اصلی کسب‌وکار را متوجه بشوند. علاوه بر این ضعف دیگر بخش قابل‌توجهی از تیم‌ها آن بود که استارت‌آپ‌ها بیش‌ازحد روی موضوعات فنی کار متمرکز شده‌اند و به بخش‌هایی مانند مارکتینگ یا فروش کم‌تر پرداخته‌اند. تیم استارت‌آپی و توجه به نیاز بازار هم از دیگر مواردی مهم در تعیین تیم‌های برگزیده بود.

روز بعد از برگزاری نمایشگاه هم بازخورد تمامی داوران در قالب یک فایل برای تیم‌های ارایه‌دهنده ارسال شد.

 

از میان حدود ۷۰ تیم حاضر در الکام‌پیچ، ۱۰ الی ۲۰ تیم در رساندن ایده خودشان به داوران ضعیف عمل کردند و در پایان مدت ۳ دقیقه داوران نتوانستند ایده اصلی کسب‌وکار را متوجه بشوند.

آیا سه دقیقه زمان، فرصت کافی برای ارایه ایده است؟

در الکام‌پیچ قرار نیست افراد ایده خودشان را به شکل کامل و با جزئیات بیان کنند چراکه الکام‌پیچ محلی برای جذب سرمایه یا ارایه به سرمایه‌گذاران نیست. قاعده اصلی این رقابت آن است که تیم‌ها این توانایی را در خود تقویت کنند که بتوانند در یک مدت‌زمان محدود مثلا ۳ دقیقه‌ای، ایده کسب‌وکار خود را به بهترین شکل ممکن ارایه کنند. موقعیت‌های بسیار زیادی برای استارت‌آپ‌ها پیش می‌آید که باید بتوانند در یک مدت‌زمان خیلی محدود کسب‌وکار خودشان را ارایه کنند و برای این‌که بتوانند در این موقعیت، موفق عمل کنند باید قبلا به آن فکر و تمرین کرده باشند تا بتوانند روایتی از کسب‌وکار خودشان را در این زمان ارایه کنند.

محدودیت ۳ دقیقه‌ای در نظر گرفته‌شده برای ارایه‌ تیم‌ها هم با همین رویکرد بوده است که افراد فرصتی برای تمرین و ارایه کسب‌وکار خودشان در زمان محدود داشته باشند. تیم‌هایی که به مدت‌زمان محدود ارایه اعتراض می‌کنند، درواقع قاعده اصلی این رقابت را متوجه نشده‌اند.

 

با توجه به محدودیت زمانی برگزاری نمایشگاه، فرصت ارایه برای ۸۰ استارت‌آپ در الکام‌استارز امسال وجود داشت. در پایان چه تعداد استارت‌آپ در الکام‌پیچ امسال ارایه داشتند و آیا متقاضیانی بودند که فرصت ارایه را پیدا نکردند؟

پیش از برگزاری الکام‌استارز تمام ظرفیت ارایه‌های الکام‌پیچ تکمیل شد اما با در نظر گرفتن دو تیمی که روز قبل از برگزاری الکام‌استارز انصراف خود را اعلام کردند، ۷۸ تیم برای این بخش نام‌نویسی کردند. در طول برگزاری بخش ارایه‌های استارت‌آپی، چند تیم در زمان موردنظر برای ارایه خودشان حاضر نشدند که بر این اساس در طول چهار روز برگزاری نمایشگاه حدود ۷۰ ارایه در بخش الکام‌پیچ انجام شد.

البته تعداد قابل‌توجهی از تیم‌ها در روزهای برگزاری نمایشگاه درخواست ارایه داشتند که متاسفانه با توجه به محدودیت‌های در نظر گرفته‌شده، ارایه این تیم‌ها میسر نشد.

 

ارایه تیم‌ها در جلب نظر داوران چه میزان اهمیت داشت؟ تیم‌های برگزیده لزوما ایده و کسب‌وکار بهتری داشتند یا صرفا توانستند ارایه بهتری از کسب‌وکار خودشان ارایه کنند؟

ممکن است فردی در بخش الکام‌پیچ حاضر شود و ارایه خوبی از یک ایده داشته باشد و بتواند نظر داوران را هم جلب کند اما این لزوما به آن معنی نیست که کسب‌وکار بهتری نسبت به سایر تیم‌ها دارد. این ویژگی که بتوان با اولین ارایه نظر داوران و سرمایه‌گذاران را جلب کرد ویژگی مثبتی است اما اگر قصد استارت‌آپ جذب سرمایه باشد طبیعتا لازم است در مراحل بعدی جزئیات بیشتری از کسب‌وکار خود را بیان کند، در این مرحله است که اگر کسب‌وکار خوبی نداشته باشید، یقینا نمی‌توانید سرمایه‌گذار را مجاب به سرمایه‌گذاری کنید.

اما بااین‌حال این فرضیه رد نمی‌شود که ممکن است تیمی که کسب‌وکار خوبی هم نداشته باشد، در الکام‌پیچ توانسته باشد با یک ارایه خوب نظر اولیه داوران را به خود جلب کند. البته ازآنجایی‌که این فضا محیطی برای جذب سرمایه نیست، طبیعتا اتفاق خاصی هم رخ نمی‌دهد و ما هم با همین دیدگاه به دنبال رتبه‌بندی استارت‌آپ‌ها نبودیم.

 

چه تعدادی از داوران در بخش الکام‌پیچ امسال حضور پیدا کردند؟

در همه ارایه‌ها تیم داوری ما به شکل کامل حضور پیدا کردند به‌طوری‌که در همه جلسات حداقل ۶ داور از گروه‌های مختلف حاضر شدند و این میزان در بعضی روزها به ۱۰ داور هم افزایش پیدا کرد.

ما پیش از برگزاری نمایشگاه یک لیست ۶۰ نفره از افراد فعال در حوزه‌های مختلف را انتخاب کردیم که تا روز قبل از برگزاری الکام‌استارز، حضور ۳۶ داور نهایی شد و در طول برگزاری نمایشگاه از میان این ۳۶ داور حداقل ۶ داور برای هر نشست حاضر شدند.

 

هرسال یک یا چند حوزه استارت‌آپی موردتوجه قرار می‌گیرد و ما شاهد حضور چندین استارت‌آپ فعال در آن حوزه‌ها خواهیم بود و امسال هم این حوزه مربوط به خشک‌شویی‌های آنلاین بود. آیا این استارت‌آپ‌ها مزیت رقابتی نسبت به یکدیگر دارند یا خیر؟

این اتفاق افتاده است اما در پایان تیم‌های خوب باقی و کسب‌وکارهای ضعیف شکست می‌خورند و از نظر من تیم‌های خوب هم آن‌هایی هستند که بتوانند سریع‌تر بازار هدف و نیاز بازار را شناسایی و در آن رشد کنند.

این حوزه‌ها درنهایت نمی‌توانند بیش از دو یا سه بازیگر اصلی داشته باشند. اما در خصوص سرویس‌های خشک‌شویی آنلاین باید منتظر ماند و دید که آیا این حوزه آن‌قدر بازار بزرگی دارد که بتواند درنهایت چند بازیگر اصلی را در خود نگه دارد یا خیر. لجستیک این حوزه پیچیده است چراکه تعیین زمان مناسب برای دریافت لباس از مشتری، شست‌وشو و تحویل به مشتری فرآیندهایی است که پیچیدگی سرویس را بیشتر می‌کند.

نکته دیگری که باید به آن توجه کرد شرایط اقتصادی است. وقتی شرایط اقتصادی خراب باشد، نیازهای پایه‌ای مانند تاکسی آنلاین بیشتر موفق می‌شوند اما سرویس‌هایی مانند خشک‌شویی آنلاین در رتبه دوم اهمیت قرار می‌گیرند.

استارت‌آپ فقط ایجاد یک اپلیکیشن نیست، توجه به این مورد که افراد با توجه به شرایط اقتصادی دنبال کار و درآمد هستند، ویژگی است که باید به آن توجه و سرویسی ارایه کرد که بتواند این نیاز را برآورده کند. 

 

با سخت شدن شرایط اقتصادی ما به‌زودی شاهد پوست‌اندازی اکوسیستم خواهیم بود.

با توجه به ارایه‌های انجام‌شده، دیدگاه کلی شما نسبت به وضعیت اکوسیستم استارت‌آپی ایران چیست؟

با سخت شدن شرایط اقتصادی ما به‌زودی شاهد پوست‌اندازی اکوسیستم خواهیم بود. طبیعتا استارت‌آپ‌هایی که در طول سال‌های گذشته توانسته‌اند بازخورد مناسبی را از بازار دریافت کنند، باقی می‌مانند و سایر کسب‌وکارهایی که هنوز نتوانسته‌اند بازار مناسب را پیدا و درآمدزایی داشته باشند، از بین می‌روند.

پس‌ازاین اتفاق هم شاهد موج دیگری از کسب‌وکارهای جدی‌تری خواهیم بود که با دید بهتری وارد بازار می‌شوند. این دیدگاه صرفا محدود به استارت‌آپ‌ها نبوده و سرمایه‌گذاران هم با توجه به تجربیاتی که کسب کرده‌اند، با دقت بیشتری فعالیت خواهند کرد. با توجه به رشد و درآمدزایی چند نمونه موفق از استارت‌آپ‌های ایرانی؛ در طول سال‌های گذشته حبابی در سمت سرمایه‌گذاران ایجاد شد که تصور می‌کردند آن‌ها هم می‌توانند با سرمایه‌گذاری روی استارت‌آپ‌ها سودهای زیادی به دست آورند. اما امروز با مشخص شدن نتایج سرمایه‌گذاری‌ها باید شاهد خروج سرمایه‌گذاران غیرحرفه‌ای از اکوسیستم یا حساسیت بیشتر آن‌ها روی سرمایه‌گذاری باشیم.

این اتفاق تجربه مناسب و خوبی برای اکوسیستم استارت‌آپی ایران است و در یکی دو سال آینده هم این روند بهبود پیدا خواهد کرد و ما در پایان شاهد باقی ماندن استارت‌آپ‌های قوی‌تر خواهیم بود.


الکام‌استارز ۹۷ هم‌زمان با بیست‌وچهارمین نمایشگاه الکامپ، از تاریخ ۶ تا ۹ مردادماه در محل دایمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزارشد. در بخش الکام‌پیچ حدود ۷۰ استارت‌آپ به ارایه ایده کسب‌وکار خود در مقابل داوران پرداختند که در پایان ۳۰ کسب‌وکار موفق به دریافت جوایز این بخش شدند.
جوایز الکام استارز امسال که با حمایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و گروه dnaunion به کسب‌وکارهای برگزیده اهداشد عبارتند از:

اسامی برندگان بخش جایزه معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری:

۱- پذیرش سی کسب‌وکار برتر (دارای شرکت ثبت شده) به عنوان «شرکت‌های خلاق» از طرف ستاد فاوای معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری (سبد تسهیلات و حمایت‌های کسب‌وکارهای خلاق دارای ۳۲ حمایت از جمله سهمیه سربازی، وام‌های کم بهره، تسهیلات حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی، حمایت در راستای صادرات محصولات و خدمات، هزینه‌های ثبت اختراع داخلی و بین‌المللی و ... است).


۲- هفت کمک‌هزینه ۱۰ میلیون تومانی حضور در نمایشگاه بین‌المللی به ۷ تیم برتر (کسب‌وکار مجاز است که از این جایزه برای اهدافی غیر از حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی هم استفاده کند. ‌ولی در صورت حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی، از تسهیلات دیگر معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، نظیر مشاوره در خصوص نحوه حضور، مشاوره در خصوص نحوه عقد قرارداد با شخصیت‌های خارجی، تسهیلات ارزی احتمالی و ... هم بهره ببرد).


۳-  سه جایزه به ارزش مجموعا ۱۰ میلیون تومان به سه تیم برتر، از طرف معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری



اسامی برندگان جوایز گروه dnaunion به کسب‌و‌کارهای منتخب فعال در حوزه مارکتینگ


۱-مشاوره مارکتینگ به ۱۰ تیم اول منتخب داوران 


۲- مجموعاً ۲۰ میلیون تومان اعتبار جهت توسعه و تکمیل ایده به 3 کسب‌و‌کار منتخب با فعال در حوزه مارکتینگ